Uchronić od zapomnienia

4 stycznia 2026 r. minęła II rocznica śmierci Wiesława Kapergren-Kapturowicza, kpt. Lotnictwa Morskiego Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polski.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Po wypadku lotniczym został oficerem nawigatorem w Polskich Liniach Oceanicznych w Gdyni.  Był członkiem Związku Piłsudczyków RP w stopniu Pułkownika Krajowego. Należał również do Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Morskiego Marynarki Wojennej i Związku Kombatantów im. Inki Siedzikówny w Gdyni. W Szwecji działał w Polskim Związku Szerzenia Kultury i współpracował z m.in. z Kongresem Polaków w Szwecji. Człowiek prawy, bezkompromisowy i niezłomny, zasługujący na pamięć. Człowiek wyjątkowy, człowiek o wielkim sercu – tak o Wiesławie mówili ludzie, którzy się z Nim zetknęli. Zawsze Jego mottem było – „Nie wolno być obojętnym na ludzkie nieszczęścia”. Zawsze śpieszył z pomocą, był tam, gdzie trzeba było zorganizować pomoc, wciąż o coś walczył, był nieugięty pryncypialny i do bólu szczery w swoich opiniach, a w dodatku miał w sobie taką moc przekonywania, że trudno było Mu odmówić. Jego wiarygodność owocowała u ludzi, z którymi współpracowały którymi potrafił się zaprzyjaźnić. W wydarzeniach grudniowych 1970. roku w Polsce, szczególnie na Wybrzeżu Gdańskim, angażuje się w działalność niesienia pomocy ofiarom grudnia i ich rodzin. Prześladowany za to przez Urząd Bezpieczeństwa PRL. Udaje Mu się jednak nielegalnie opuścić Polskę 1973 roku. Otrzymuje azyl polityczny w Szwecji i zamieszkuje wraz z Żoną i Córką w Malmö. Podejmuje pracę oficera nawigatora na statku Szwedzkiej Floty Handlowej. Od samego początku pobytu na emigracji nawiązuje kontakt z Emigracją Niepodległościową i szwedzką organizacją „Lekarze bez granic”. Już w pierwszych dniach Stanu Wojennego w Polsce udaje mu się zorganizować tira z pomocą medyczną, który konwojowany był przez szwedzkich lekarzy. Angażuje się w wysyłaniu pomocy dla struktur podziemnej opozycji na Wybrzeżu, a później w działalność charytatywną dla społeczeństwa w Polsce, a szczególnie Wybrzeża. Był tam, gdzie w Stanie Wojennym i w następnych latach w Polsce wszystkiego brakowało. Udało mu się wysłać w ciągu ponad 40 lat m.in. 217 tirów 25 tonowych. Pomocą objął 3 gdyńskie szpitale, 3 Domy Dziecka, 6 Szkół gdyńskich i jedna nr 2 w Kartuzach, Hospicjum Stacjonarne i Bursztynową Przystań- hospicjum dziecięce w Gdyni. Starał się też wspierać osoby indywidualne, które Go prosiły o pomoc. Pomocne transporty wysyłał do Zakładu dla Niewidomych i Ociemniałych w Laskach k. warszawy. Była to odzież, żywność, meble i czytniki, które młodzieży ociemniałej ułatwiały naukę. Włożył też dużo pracy w Akcję „Syberia – Kazachstan” – założoną przez żonę Danutę. Wylosował m.in. w Urzędzie Miasta Gdyni 9-cio osobową rodzinę z Kazachstanu i dzięki zbiórkom od Polonii i Szwedów wyposażył we wszystko, co było potrzebne do rozpoczęcia nowego życia w Polsce. Trudno dzisiaj zmierzyć to w konkretnych liczbach, ale nie ulega wątpliwości, były to ilości znaczące. Pozostały niezliczone listy wdzięczności, podziękowania, dyplomy uznania i Statuetka „Drzwi do wolności”. Za swoje zaangażowanie dla Polski został udekorowany Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie, nadanym przez Prezydenta prof. Lecha Kaczyńskiego, Krzyżem Oficerskim tego Orderu. Również Dyplom Medalu Pro Memoria za wybitne zasługi w utrwalaniu pamięci o ludziach i ich czynach w walce o niepodległość Polski podczas II Wojny światowej i po jej zakończeniu

Niesamowitą pracę, wspólnie z żoną Danutą, wykonał w szerzeniu tradycji polskiej w Polskim Związku Szerzenia Kultury. Organizowali liczne koncerty okolicznościowe i patriotyczne. Działalność patriotyczna była u Wiesława priorytetem, zawsze miał Polskę w sercu. W roku 1980 wraz z działaczami Kongresu Polaków w Szwecji na czele z Prezesem Romanem Kobą aktywnie włączył się w umieszczeniu Tablicy Katyńskiej w kościele p.w. Naszego Zbawiciela w Malmö. Dzięki swej pomysłowości i aktywności, tu na ziemi szwedzkiej, gdzie wody Bałtyku spotykają się z Morzem Północnym, pozostawił polskie ślady – na cmentarzu w Malmö zorganizował ustawienie 3 tonowego głazu i nazwał go Obeliskiem Polskiej Pamięci Narodowej – pamięci o zbrodniach hitlerowskich Niemiec i reżimu stalinowskiego na Narodzie Polskim. Obelisk poświęcono 13. maja 2007 r. Znajduje się na cmentarzu Östra Kyrkogården w polskiej kwaterze nr 5, pośród mogił Polaków byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych.

Pod Obeliskiem Pamięci 9. maja 2009 r. zorganizował umieszczenie Urny z grudkami ziemi z 17 Miejsc Pamięci Narodowej. Urnę, wg. pomysłu Komandora pilota Aleksandra Antoniewicza, ufundowali koledzy Wiesława ze Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Marynarki Wojennej RP w Gdyni. Grudki ziemi z Oświęcimia pobrała i dostarczyła Małgorzata Brygider, członkini organizacji Polka International. Grudki z Piaśnicy i KL Stutthof pobrał b. uczeń Danuty – Dariusz Malicki. Z Katynia, Miednoje i Charkowa grudki przywiozła delegacja Federacji Rodzin Katyńskich z Prezesem Andrzejem Skąpskim, którzy osobiście uczestniczyli w uroczystości. Ziemię z cmentarza Orląt Lwowskich i Łyczakowskiego przesłała Krystyna Kostyrko – Prezes Polka International Lwów. Ziemia z Wołynia została pobrana przez Orvina Kacprzyka – działacza Zakonu św. Jerzego w służbie Papieża, a ziemia z grobu ks Jerzego Popiełuszki i ks. Niedzielaka, przez inż. Jacka Krośnieckiego – przyjaciela Rodziny Danuty i Wiesława. Z miejsca poległych gdyńskich stoczniowców w grudniu 1979 roku i spod Pomnika Ofiar Informacji WP w Gdyni, pobrali przyjaciele Wiesława – lotnicy pilot kmdr Aleksander Antoniewicz – Prezes Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Morskiego Marynarki Wojennej w Gdyni i pilot kmdr Stefan Rajnik. Orła i Krzyż z mosiądzu ofiarował ks. Grzegorz Mieloch – dyr. Hospicjum Stacjonarnego w Gdyni, z którym Wiesława łączyła działalność charytatywna. Na Tablicy umieszczonej pod orłem i krzyżem jest tekst A. Mickiewicza – „Jeśli zapomnę o Nich, Ty Boże na Niebie, zapomnij o mnie”. W uroczystości wzięła udział liczna społeczność polonijna z Malmö, Lund i Helsingborga. Do uroczystości włączyła się Organizacja Polka International, zaproszeni goście z Polski m.in A. Skąpski, v-ce Prezydent Miasta Gdyni, inż. Jerzy Miotke, kmdr Aleksander Antoniewicz, grupa młodzieży z Zespołu Szkół nr 11 w Gdyni z nauczycielami oraz zaprzyjaźnieni Szwedzi, jak również zaproszeni: Przedstawiciel Armii USA – Agnet Dahj i Przedstawiciel Królewskich Sił Powietrznych Anglii, stacjonujący w Kopenhadze – Stiv Rey.

Druga część uroczystości odbyła się w kwaterze nr 4, gdzie znajduje się Pomnik Lotników USA i groby lotników alianckich, którzy zrzucali pomoc Powstańcom Warszawskim, a wracając zostali strąceni w Cieśninach Duńskich na wysokości Malmö. Za inicjatywę przypomnienie tych dramatycznych wydarzeń z II Wojny światowej oraz za wieloletnią opiekę i odnowienie tych grobów Wiesław Kapergren otrzymał osobiste podziękowanie od Rządu USA, które wręczył Mu Ambasador USA w Szwecji.

Należy tu wspomnieć, że wręcz artystycznie odnowił wszystkie napisy na 19. grobach w tej kwaterze członek Polskiego Związku Szerzenia Kultury – Władysław Wojtyła, bliski kuzyn naszego Papieża Karola Wojtyły, który zawsze chętnie włączał się w pracę społeczną i charytatywną. A trzeba też nadmieni, że Wiesław nie miał za dużo takich chętnych współpracowników. W tej kwaterze organizował też każdego roku w dniu 14. lipca uczczenie Święta Narodowego USA.

Kilka razy w roku z okazji narodowych, polskich świąt organizował wraz z Danutą uroczystości pod patronatem Konsula Generalnego RP w Malmö, poprzedzane najczęściej Mszą św. W 2013 r. zorganizował dużą uroczystość przy Obelisku odsłaniając tablice poświęcone Polskim Lotnikom walczącym na wszystkich frontach II wojny światowej oraz tablicę upamiętniającą Trzech Bohaterów Narodowych – Komandorów, Obrońców Helu w roku 1939, zamordowanych w PRL-u przez UB: kmdr Stanisława Mieszkowskiego, Jerzego Staniewicza i Zbigniewa Przybyszewskiego. Odsłonięcie tych Tablic połączył Wiesław z uroczystościami obchodów 73. Rocznicy Zbrodni Katyńskiej, 68. Rocznicy przybycia do Szwecji byłych Więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych tzw. Białymi Autobusami Szwedzkiego Czerwonego Krzyża, z 68. Rocznicą zakończenia II wojny światowej, pierwszą rocznicą ustanowienia święta „Żołnierzy Wyklętych”, trzecią rocznicą Tragedii Smoleńskiej oraz 222. rocznicą uchwalenia Konstytucji 3-go Maja i ze świętem Matki Boskiej Królowej Polski.

Jedną z ostatnich takich inicjatyw Wiesława Kapergrena było umieszczenie w dniu 29. maja 2015 r., w przestrzeni publicznej Malmö, Pomnika Wdzięczności Narodu Polskiego dla Społeczeństwa Szwedzkiego, za pomoc udzieloną podziemnym strukturom Solidarności i Opozycji Demokratycznej w czasie stanu wojennego w Polsce. Pomnik ten, erygowany początkowo w 2007 r. przy Konsulacie RP w Malmö, w związku z likwidacją tej placówki w 2013 r., miał być po demontażu przekazany do magazynu MSZ w Warszawie. Dzięki wysiłkom Wiesława został odtworzony i z honorami odsłonięty w Parku Zamkowym w Malmö. przez Mera Miasta Malmö – Kenta Anderssona, Ambasadora RP Wiesława Tarki i Wiesława Kapergrena, w towarzystwie autora – artysty i wykonawcy Pomnika – Niklasa Holma, Kierownika Wydziału Kultury Elizabeth Lundgren i Sekretarki Anny Bergstrem, Polonii Malmö i zaproszonych gości z Polski – 16. osobowej delegacji Piłsudczyków ze sztandarem, młodzieży Gdyńska ze sztandarem, Prezes Solidarności z Gdańska i Prezes Rodziny Katyńskiej – prof. dr Barbara Pytko.

Uczestniczył również przedstawiciel Kongresu Polaków w Szwecji Marek Małachowski. Na zakończenie, zasłużonym Szwedom i Polakom, na czele z Ambasadorem Wiesławem Tarką i Merem Kentem Anderssonem, zostały wręczone okolicznościowe ryngrafy.

Wiesław opiekował się tymi Miejscami Pamięci i grobami do chwili powrotu do Polski w 2017. roku.

Wiesław Kapergren-Kapturowicz od dzieciństwa marzył, aby los Jego życia związany był z morzem i to Mu się spełniło. W Kraju i na emigracji był zawsze blisko morza. Teraz Jego mogiła jest na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu i gdy się stoi przy Jego grobie słychać szum fal…

Cześć Jego pamięci!

DK